Financieel Dagblad 2007
| Israël 'two points' | 30-11-2007 |
| Hillary dus | 02-11-2007 |
| Vive Sarko | 16-11-2007 |
| 'We 're on Fox | 19-10-2007 |
| Lang leve de lage dollar | 05-10-2007 |
Ik schrijf deze column in New York. Ik weet dat mijn buurman, huisarts en belastinginspecteur hier vandaag ook zijn. Onafhankelijk van elkaar. Ze waren er nog nooit geweest maar nu opeens vinden ze het ‘reuze interessant’ om een weekendje New York te doen. Even naar de beroemde musea. En oh ja, of ik nog een winkelcentrum wist voor een cadeautje voor de kinderen.
Een cadeautje? In werkelijkheid gaan ze natuurlijk ordinair shoppen. Amerika-reizigers moeten tegenwoordig een hutkoffer meenemen want het leven hier is één groot feest. Van de polder naar Broadway! Bij ‘Century 21’, het outletwarenhuis voor topmerken, kun je de hele wintergarderobe samenstellen. Voor een paar honderd dollar. Voor niks dus bijna want de dollar zakt en zakt.
Toen ik er vanmorgen was, waande ik mij miljonair. ‘Ja, doet u ook nog maar even drie Burberry-overhemden, vijf Calvijn Klein-onderbroeken en uiteraard zo’n chique Donald Trumpstropdas.’ Voor omgerekend honderd euro! Ik smijt met fooien en ga uiteraard dadelijk met een limousine naar een restaurant in Central Park.
Maar nu ik even in mijn hotelkamer de ‘New York Times’ lees, slaat de ongerustheid toe. Ik lees dat Alan Greenspan ‘het goed mogelijk acht dat de euro de dominante rol van de dollar overneemt.’ Naast puur financiële gevolgen is er ook het psychologisch effect. De reus Amerika wankelt. Dreigt om te vallen vanwege recordschulden. Van de gewone burger tot en met de president. Als Chinezen hun beleggingen in de Amerikaanse economie terugtrekken, stort het kaartenhuis ineen. Notabene China! Gisteren nog een ontwikkelingsland. Ik lees dat twee aan de Chinese overheid gelieerde topzakenmensen zich dreigen terug te trekken uit de Amerikaanse economie als Washington ‘kritiek blijft leveren op de protectionistische Chinese handelspolitiek.’ Is dit al een voorbode van Paul Kennedy’s beroemde these dat economische macht zich uiteindelijk ook in politieke en militaire macht vertaald?
De telefoon rinkelt in de hotelkamer. ‘Meneer Post, uw limousine staat klaar.’ Ik stap in en ga op in de kolkende zee van auto’s en mensen. Ik ben weer anoniem en dein mee met de waan van de dag. In de verte gaat de zon boven Central Park onder. Wat een prachtig gezicht. Maar wel een beetje symbolisch.
Op vakantie in Nederland. De drie oudere Amerikaanse vriendinnen hebben het er maar moeilijk mee in de Bijenkorf-lunchroom. Amsterdam heeft prachtige grachten en grappige huisjes, zeggen ze vriendelijk. ‘Het lijkt wel Disneyland’ en ‘Wat kan die Rembrandt schilderen.’ Maar als ik door de beleefdheden heen prik, stuit ik op gefronste wenkbrauwen. ‘Als wij Amerikaans nieuws in Nederland willen volgen zijn we verplicht te kijken naar het linkse CNN. Dat verzin je toch niet.’ ‘We’re on Fox’, roepen de dames in koor.
Dat zegt alles. De dames begrijpen niet dat er ook maar iemand in Nederland sympathie kan opbrengen voor de Democraten. Als ik ze vertel dat John Kerry in Nederland zeker 80% van de stemmen zou hebben gehaald, zijn ze verbijsterd. En ze vallen welhaast flauw als ik vertel dat Hillary Clinton hier populair is.
‘Als Hillary president wordt, blijf ik m’n hele leven in Nederland’, roept er een. ‘Wie ooit links was, is voor eeuwig besmet. Ze is getrouwd met een overspelige schurk. En van oorlogen heeft zij geen verstand.’
Ik probeer uit te leggen dat ‘11 september’ ons heeft geleerd dat wij allemaal in een ‘global village’ leven. Dat ons leven kwetsbaar is. Macht is een relatief begrip geworden want iedere burger kan eenvoudig over massavernietigingsspul beschikken. Een nieuwe Amerikaanse president moet bruggen bouwen tussen volkeren, de harten van de mensen veroveren.
De dames kijken nu pas echt meelijwekkend. ‘In ons land zou u een echte Democraat zijn. Democraten zijn lieve mensen. Ze willen maatschappelijke problemen op een vriendelijke manier oplossen. Maar de wereld is niet vriendelijk. Neem de islam. De meeste moslims zijn geen terroristen maar de meeste terroristen zijn wel moslims.’ De dames zijn nu echt op dreef. ‘Kijk naar Amsterdam. Hoe weten jullie dat onder al die moslims geen terroristen schuil gaan? Hoe controleren jullie dat?’ De retorische vragen worden niet beantwoord. Ik krijg nog een laatste Fox-nieuwtje mee: ‘In de Verenigde Staten zijn op verschillende plaatsen schoolbussen gestolen. Ieder moment kan een vreselijke aanslag worden gepleegd.’ De rillingen lopen over mijn rug. Ook ik voel me nu ‘on Fox’, ben in de ban van de angst.
Wij Foxmensen hebben de strijd tegen het terrorisme eigenlijk al verloren.
Aanstaande zondag over een jaar transformeert het Witte Huis in Hillaryland. Zeker weten. Zij zal de moeder van alle moddergevechten zijn. De Republikeinen zijn daar ook meesters in. In 2000 werd de ‘onafhankelijke’ Republikein John McCain plotseling beschuldigd van het vaderschap van ‘een illegaal zwart kind’. In 2004 werd Vietnam-held Kerry in no-time omgetoverd tot ‘leugenaar’ en ‘landverrader’.
Maar Hillary zal wél terugslaan. Wie wil winnen in Amerika moet uit beton zijn opgetrokken. ‘Hillary The Gladiator’ heeft alles al meegemaakt. Zij was de commandant van Bill’s War Room in eerdere campagnes. Zij zal gehakt maken van iemand als Rudy Giuliani die zo gemeen is dat een journalist laatst opmerkte: ‘Als je hersens in brand staan zou hij nog niet in je oor spugen om te blussen.’
De Verenigde Staten zijn nog steeds in militair-strategische zin de ‘eenzame supermacht’. U mag dus geen seconde van dit schouwspel spelen. Geen politicus op aarde heeft meer invloed op ons leven. In de Washington Monthly schrijft Hillary: ‘We moeten met woord en daad het internationalisme weer vernieuwen… Naast een sterk leger moeten we diplomatie herwaarderen.’ Gematigde Hillary bivakkeert in het Amerikaanse centrum.
Maar ‘Rudy’ is een superhavik. Hij wil minstens tien nieuwe gevechtsdivisies erbij en ambassadeurs extra onder druk zetten om kritiek op Amerika te smoren. De Verenigde Naties noemt hij in Foreign Affairs irrelevant.
De neoconservatieve storm is uitgewoed. Bush is verlaten door zijn discipelen. De wereld is niet één groot Amerika gebleken maar een ‘global village’ met in iedere straat een andere cultuur en religie. Bij zo’n wereld past een wereldleider die als pragmaticus kan opereren. Hillary dus.
Een bonte coalitie van ‘soccer moms’ uit de voorsteden, zwarte Amerikanen en de groeiende groep Spaanstaligen zullen haar het Witte Huis bezorgen. 54% van de Amerikanen is vrouw. Zij zal alle fundraisingrecords versplinteren.
Eén voorbehoud: een grote 11 september-achtige aanslag kan roet in het eten gooien. Dan zullen ook de voetbalmoeders in paniek naar Rudy kijken: de zo heldhaftige New Yorkse ‘nine-eleven’ burgemeester, die overigens wel hulpverleners met verouderde apparatuur de ‘Twin Towers’ instuurde.
God verhoede het. Ik doe alvast een schietgebedje. Nee, ik maak er een smeekbede van.
Een paar jaar geleden bezocht ik in Washington D.C. het franse toprestaurant Citronelle. Chef Jean Michel Renard vertelde dat Democratische beroemdheden als Hillary Clinton regelmatig gasten zijn. Maar dat gold ‘uiteraard’ niet voor de Republikeinen. Fransen, zo tegen de Irak-oorlog immers, werden toen nog door hen uitgemaakt voor ‘cheese eating surrender-monkeys’. ‘French fries’ werden geschrapt op de menukaart van het Congres. En in de 2004-campagne werd over de aristocratisch ogende Democraat John Kerry fijntjes opgemerkt ‘dat hij op een Fransman lijkt’.
Maar inmiddels wordt weer volop Frans gesproken bij Jean Michel die binnenkort ook Bush wel zal begroeten. ‘Sarko the American’ zorgt voor een van de grootste diplomatieke omwentelingen uit de moderne geschiedenis. Hij steunt een strenger sanctieregime tegen Iran en heeft beloofd langdurig zij aan zij te staan met Amerika in Afghanistan.
Opeens koesteren de Republikeinse Congresleden de banden met de ‘verloren franse zoon’. Een hunner riep gisteren ontroerd uit: ‘We mogen nooit die kerel vergeten die onze grondwet heeft geïnspireerd.’ Hij bedoelde Montesquieu. En de beste businessdeal uit de Amerikaanse geschiedenis is te danken aan … Napoleon die voor een habbekrats zowat de helft van het toenmalige Noord-Amerika verkocht aan president Jefferson.
Maar voordat het beeld ontstaat dat de franse maagd zich geheel in de armen van Uncle Sam stort wel even een waarschuwing van de conservatieve Heritage Foundation: ‘De Britten hebben in zeven oorlogen zij aan zij gestaan met de Amerikanen. Die speciale relatie is er met de Fransen niet.’ Sarkozy moet zich eerst nog maar eens bewijzen. Solidariteit is makkelijker op te brengen tijdens een banquet in het Witte Huis dan in de loopgraven.
Inmiddels wordt de nieuwe diplomatieke as Washington-Londen-Parijs-Berlijn toch zichtbaar. Na de neoconservatieve vloedgolf die de wereld overspoelde, is de tijd rijp voor pragmatisme. De Fransen kunnen in de Arabische wereld een belangrijke rol spelen als bruggenbouwers. ‘Sjorsje’ Bush, nu zelf meer pragmaticus, is van harte welkom in Parijs maar dan vooral als tussenstop richting Midden Oosten.
Ook Washington moet diplomatiek presteren. Pas dan klinkt in heel Frankrijk weer het ‘Nous sommes tous Américains’ van net na ‘nine eleven’.
Niet zomaar een zaterdagavond in de jaren zeventig. ‘This is the jury from Hilversum: Germany ten points. Allemagne dix points.’ Even moesten we wachten maar dan klonk tot onze vreugde uiteindelijk toch nog: ‘Israël two points. Israël deux points’. Al was het vals en verstonden we niets.
Waar een klein volk groot in kan zijn. Met een paar puntjes kochten we bij ieder Eurovisie Songfestival ons schuldgevoel ten opzichte van de joodse staat af. Relatief waren immers uit Nederland de meeste joden weggevoerd.
Vanwege de oliecrisis veranderde het sentiment en begrepen we de zaak van het Palestijnse volk opeens veel beter.
Niet Nederland maar de Verenigde Staten werd vanaf de jaren tachtig Israëls meest trouwe bondgenoot. Israël werd ingepast in de Amerikaanse Koude Oorlogsstrategie. Er kwam een hotline tussen Tel Aviv en Washington. Bill Clinton sprak in de jaren negentig van ‘een wonderbaarlijke relatie’. Ook de huidige Bush is een vriend van Israël. Amerika’s steun is jaarlijks goed voor 3 miljard dollar.
Maar het is ook in het belang van Washington een vriend van de Arabieren te zijn. Amerika heeft vanaf de jaren vijftig vanwege de grote olie- en strategische belangen de rol van ‘honest broker’ gespeeld. Tijdens de Suezcrisis beschuldigde president Eisenhower Israëls bondgenoten Frankrijk en Groot-Brittannië van neokoloniaal gedrag. Hij dreigde zelfs met sancties. President Carter sloot met Israël en Egypte een vredesakkoord.
In zijn laatste jaar moet nu ook Bush de rol van ‘eerlijk bemiddelaar’ spelen. Niet alleen direct betrokkenen maar ook Washington heeft belang bij een oplossing van het conflict. De ‘harten van de mensen’ in de islamitische wereld moeten worden veroverd.
De duivel zit in de details over bijvoorbeeld Jeruzalem maar de politieke wil geeft de doorslag. De VS, de VN, de EU en de grote meerderheid van de Arabische Ligalanden zijn het eens over een gemeenschappelijke routekaart. Als Bush echt bereid is druk uit te oefenen zullen tegenstanders van een compromis bezwijken. De top in Annapolis is een goede eerste aanzet. Als het op de Balkan lukt kan het in het Midden Oosten ook.
Een ‘nieuwe’, historische zaterdagavond ligt binnen bereik: ‘Israël two points. Palestina two points.’
