De president en de senatoren hebben protectionistisch taalgebruik geschrapt. Hoera. Een zucht van verlichting voor ieder weldenkend mens die iets van de geschiedenis en de economie begrijpt. Maar wie iets snapt van de politiek is er bepaald niet gerust op. De bumperstickers met 'Real Americans buy American products' week je niet zomaar los. Politici zijn als korte baanschaatsers. Kunnen al vlot bezwijken onder de druk van een wanhopig electoraat. Ook dat leert de geschiedenis.

Ken uw klassiekers. De geest van Smoot en Hawley waart wel degelijk rond. Wie? In de jaren dertig maakten deze twee politici het verschil tussen een recessie en een depressie. Hun tariefwet van juli 1930 verhoogde de invoerrechten op 20.000 Europese producten. De werkloosheid stond daarvoor op 7.8 en explodeerde daarna naar 25.1%

De protectionistische geest is ook nu weer uit de fles. Op een breed front wordt het eigen bedrijfsleven gesteund. In veel landen (Rusland, Brazilië) verrijzen tariefmuren, worden buitenlandse werknemers onder druk gezet met vertrekpremies (Spanje) en staken vakbonden tegen goedkope arbeid elders (Groot-Brittannië). De Amerikaanse economie is nog steeds de grootste ter wereld en de president heeft een voorbeeldfunctie. In dit nog vroege stadium van de wereldcrisis moeten we op z'n minst volop de discussie met hem aangaan.

In zijn nog jonge politieke leven stemde Obama steevast tegen vrijhandelsverdragen. In de verkiezingscampagne was hij voor wijzigingen in het Nafta-verdrag 'om Amerikaanse werknemers beter te beschermen.' Dat is de echte 'America first'-taal.

We moeten dus op onze hoede zijn. Onze staatssecretaris Frank Heemskerk heeft al een schot voor de boeg gegeven. De dag na Obama's feestelijke inauguratie sprak hij tijdens een Clingendaelpaneldiscussie een wens, en indirect zijn zorg, uit. Bij de te verwachten mega-investeringen in de Amerikaanse economie zou de nieuwe president er goed aan doen nadrukkelijk ook buitenlandse bedrijven mee te laten dingen naar contracten voor bijvoorbeeld infrastructurele projecten. Geen protectionisme!

Meneer de president,u beziet de wereld in uw mooie toespraken als een 'global village' waar grenzen niet bestaan. De implementatie van uw economisch herstelplan is voor ons een lak-
moesproef. Ik sluit me van harte bij Heemskerk aan. Goed voorbeeld doet goed volgen.

 

In Washington nog een strakblauwe lucht. Maar Schiphol hult zich in grijze mistflarden. Hoe symbolisch. Nederland sombert. Maar daar is het allemaal zo veel erger. Bijna 8% werkloosheid. In diverse regio's zijn de huizenprijzen met 30% gekelderd. Veel Amerikanen investeren rechtstreeks in aandelen voor hun pensioenvoorziening. De crisis bedreigt hun bestaanszekerheid dus ook direct.

Ik hield vorige week een lezing voor zakenmensen uit zo'n 90 Amerikaanse steden. Na afloop sprak ik de eigenaar van een van de grootste restaurants van New York. Tot voor kort 1000 klanten per dag. Nu gemiddeld 28.

En een Ford-dealer uit Detroit. Tot voor kort waren vooral de SUV's niet aan te slepen. Als er al een dag is dat de dealer een nieuwe auto verkoopt, krijgt de koper gratis een tweedehands auto erbij. Of desnoods zelfs twee.

En een manager van een vliegtuigmaatschappij uit Chicago. Tot voor kort waren vrijwel alle trans-Atlantische vluchten vanaf de Verenigde Staten volgeboekt. Nu zijn ze nauwelijks halfvol en de eerste dagelijkse vluchten worden al geschrapt.

Nederland staat er financieel zo veel beter voor. Voor de meeste Nederlanders blijft de koopkracht grotendeels op peil. De werkloosheid is hier veel lager. Onze sociale voorzieningen zijn stukken beter.

Wij hebben slechts voorspellingen die wijzen op een aanzienlijke verslechtering in de toekomst. Verkeren in de comfortabele situatie dat wij het tij nog voor een flink deel kunnen keren.

Maar juist onze politici keken somber. 'Rampspoed geboren, Nederland verloren' zo leek het wel. Juist in de Verenigde Staten komt de nog maar pas aangetreden politieke leider al met grootschalige stimuleringspakketten. Optimistisch en met brede glimlach vertelde Obama deze week 'dat het begin van het einde van de crisis aangebroken is'.

Balkenende en Bos leken wel van de doodgraversfirma Sombermans & Sombermans. Zij zijn de leiders van een van de rijkste landen ter wereld.

Heren, verman u. Laat u inspireren door de leider aan de overkant. Nog mooi op tijd voor een Nederlandse New Deal. Leg eilanden aan voor de kust. Verzwaar de dijken. Verbeter het openbaar vervoer en wegennet. Ons stimuleringsplan zal relatief minder kosten dan het Amerikaanse. Colijn was de anti-Roosevelt. Maar Balkenende moet zijn als een Nederlandse Obama. 'Yes, we can.' Weg met de donkere wolken.

 

'Obamanomics' stort het land in de afgrond. Newt Gingrich vertelt op Fox dat Obama de historische blunder begaat Reagan niet na te volgen. 'Ronnie' verlaagde juist belastingen in recessietijd. Die begreep dat alleen bedrijven echte banen kunnen creëren.

Net als in 1933 trekt de Republikeinse partij zich terug achter haar conservatieve verdedigingslinie. Als een echo klinkt het verwijt van een 'red man in the White House'. Een schrijver meende toen dat 'de grootste ramp in de geschiedenis was dat Roosevelts ouders in de echt waren verbonden.'

De Republikeinen maken een klassieke fout. Zij begrijpen niet dat er ook momenteel niet zozeer een conjuncturele maar een structurele crisis is. Met een nieuwe 'New Deal' moeten de weeffouten uit het systeem worden verwijderd. Ook na de eerste 'New Deal' werd Amerika geen socialistisch land.

De Washingtonse politici zouden te midden van alle hedendaagse hectiek even moeten verpozen tussen de beeldengroepen van het Franklin Delano Roosevelt Memorial. Ontroerend om de gelaatsloze, droevige mensen voor het voedselloket te zien staan.

Mijn oog valt op een tekst van FDR uit 1934: 'No country, however rich, can afford the waste of human resources. Demoralization by vast employment is our greatest extravaganza. Morally, it is the greatest menace to our social order.'

De Mall is de heilige tuin van de Amerikaanse geschiedenis. Een oase van stilte in een drukke stad. Ik herinner me de woorden van een journalist die toen opgroeide in een Republikeins gezin: 'Met de komst van Roosevelt sloeg de stemming als het ware in één dag om. Voorbij was het pessimisme. Tot diep in de avond brandden de lichtjes op de ministeries. Iedereen werkte over om de New Deal-plannen zo snel mogelijk uit te werken. Er was echt sprake van een nieuw elan.'

Natuurlijk, Obama is nog geen tweede FDR. Maar Amerika heeft nu wel een president van diens kaliber nodig. De activistische Obama is in ieder geval voortvarend van start gegaan. Alleen de allergrootste presidenten krijgen een monument.

Ook steeds wanhopiger Republikeinse zakenlieden zouden moeten hopen dat er ooit ook een Obamamonument in de hoofdstad zal verrijzen.

 

Terug

 

Terug

 

Hillary

 

Terug

 

Cuba Libre

 

Ooit mijn favoriete drankje op zonvakantie. Wisten wij veel wat het precies betekende. Smaakte goed. Gaf mij een steeds sterker vrijheidsgevoel.

Nu weet ik dat het op Cuba begin twintigste eeuw als cocktail van Cubaanse rum en Amerikaanse cola ontstond. Symbool van 'Amerikaanse' vrijheid, want de Yankees hadden immers het Spaanse koloniale gezag verjaagd.

Sinds zo'n vijftig jaar is ook Amerikaanse cola verboden op Cuba. Die dwaze isolatiepolitiek had grote gevolgen: een gemiddeld maandsalaris van minder dan $ 20 en een in zichzelf gekeerd autoritair regime.

Waar Nixon en Clinton communistisch China en Vietnam tegemoet kwamen, gebeurt nu pas hetzelfde met Cuba. Nog geen opheffing van de economische boycot, maar wel vrij verkeer van Cubaans-Amerikaanse mensen, goederen en geld. De volgende stap moet van Raoel Castro komen, zoals vrijlating van politieke gevangenen.

Oude Cubaanse ballingen in Miami's Calle Ocho vreten hun sigaren op van woede. Maar de meeste anderen leven in het pragmatische Obamatijdperk, waar alles en iedereen met elkaar te maken heeft. Op 'Google Earth' is 90 mijl een absurde afstand.

Natuurlijk, de sceptici en eeuwige relativisten zeggen dat de deur naar Cuba slechts op een kier staat. Stelt weinig voor. Een schoolvoorbeeld van Obama's zo voorzichtige optreden.

Oh ja? Obama scoort op zijn eerste rapport na 100 dagen een ruime voldoende. Ondanks zijn preoccupatie met een economie, die op zowat alle fronten op instorten staat (of stond?), heeft Obama op buitenlands terrein een flink aantal opvallende stappen gezet. In mum van tijd heeft hij een nieuwe Afghanistanstrategie gepresenteerd, een wapenakkoord met Rusland aangekondigd. Is hij een opmerkelijke dialoog met de islamitische wereld aangegaan.

Nog nooit heeft een Amerikaanse president na drie maanden zo hoog gescoord in de peilingen. Teleurstellingen zullen komen. Maar met deze verstandige politiek ten opzichte van Amerika's voortuin is de kans op een echte Cuba libre in de cafés van Havana wel toegenomen.

Wie midden in het Bushtijdperk had voorspeld dat de volgende president zoveel 'change' zou brengen, was voor stapelgek verklaard. Onder Obama is het vertrouwen in de politiek weer wat gestegen. Dat is misschien wel het meest opmerkelijke, te midden van al het cynisme.

Terug

 

10 regels

Drie maanden baas van Amerika. Mede-eigenaar van bv De Wereld. Nul bestuurlijke ervaring en nu al bejubeld tot in alle uithoeken. Kalmte, zelfvertrouwen en dadendrang. Eigenschappen waar weinigen in die mate over beschikken. Maar je kunt ze verder ontwikkelen.

Wat kunnen Nederlandse managers leren van de leiderschaps-kwaliteiten van Meester Obama?
 

• De wereld staat nooit stil. Vertrouw niet op wat u heeft bereikt maar wat u wilt veranderen. Change!

• Zet de ramen en deuren van uw organisatie wijd open. Denk en handel grensoverschrijdend want alles en iedereen heeft met elkaar te maken in onze global village. Engagement en connecting zijn sleutelwoorden.

• Investeer fors in de nieuwste communicatiemiddelen. U kunt er miljoenen potentiële klanten relatief eenvoudig mee bereiken. Onderhoud uw netwerk.

• Besteed geen aandacht aan blunders van uw voorgangers. Wees toekomstgericht. Plaats jongeren altijd centraal. Ook veel ouderen voelen zich jong en zo ontstaat een nieuw elan.

• Verzamel geen volgzaam maar een inhoudelijk sterk en divers managementteam om u heen. U bent Obama maar kies ook een Hillary in uw team.

• Maak van (personeels)bijeenkomsten zo veel mogelijk een townhall-meeting. Kom van dat podium af, ga tussen mensen staan. Luister goed. Beantwoord spontaan vragen. Bevorder eenheid. Dwing respect af.

• Wees actief. Verlaat uw bureau. Ga naar buiten, bewerk uw markt en communiceer regelmatig ook kleinere handelingen. Maak uw personeel en klanten deelgenoot van uw succes. Maak er een verhaal van.

• Zorg voor een uitstekende conditie. Obama heeft bij zijn 'werkhuis' een basketbalveldje laten aanleggen.

• Oefen uw oratorische talenten. U zult nooit een tweede Obama worden maar ook hij is geen 100% natuurtalent, leest immers van de teleprompter. Train uzelf. Gebruik marketingslogans als 'Yes, we can'. Slaat ook in Nederland aan. Bevorder herkenbaarheid. Kies een term die past bij uw missiestatement.

• Wees een pragmaticus in uw personeelsbeleid en klantbenadering en speel in op diversiteit. Verdiep u in andere culturen. Zakendoen heeft alles met gunnen en respect te maken.

En nu? Uitprinten en boven uw bureau hangen! Nog iets: denk in cirkels, niet in rechthoeken.

 

Terug

 

Spannend

 

Kort geleden leek de wereld overzichtelijk. Het kwaad was door Bush geconcentreerd in de as Iran, Irak en Noord-Korea.

Harvard-historicus Niall Ferguson schrijft in 'Foreign Policy' over een langere 'as van ontreddering' die als een priem door onze aardbol steekt. Het wemelt van falende en fragiele staten en gebieden, zoals Darfur, Somalië, Zimbabwe, Republiek Congo, Jemen, Afghanistan en Irak.

Wij leven in unieke tijden vanwege een economische neergang op wereldschaal, een krachtig proces van etnische desintegratie en de relatieve neergang van 'supermacht' Amerika die nog wel kan initiëren maar niet meer alles beheersen. Zo'n beroerde situatie levert spanningen van allerlei aard op: burgeroorlogen, hongersnoden, sektarisch geweld en internationaal terrorisme.

Wij mogen ons gelukkig prijzen met op en top pragmaticus Obama die transnationaal denkt. Op de wat langere termijn moet er een vernieuwde internationale infrastructuur komen met ook specifieke op wereldschaal opererende instituten die zich met 'ontredderingvraagstukken' bezig houden. Wederopbouwtaken, en bepaald niet alleen in hotspot Afghanistan, krijgen een hoge prioriteit.

Het Internationaal Atoomagentschap in Wenen en de 'chemische watchdog' OPCW in Den Haag zijn al voorbeelden van die nieuwe gereorganiseerde wereld. Op termijn zullen de Verenigde Staten ook betrokken raken bij het Internationaal Strafhof. Een tussenstap naar lidmaatschap kan de status van 'waarnemer' zijn waardoor de Verenigde Staten in ieder geval participeren in discussies.

De internationale verhoudingen, met name in islamitische landen, worden extra onder druk gezet door de kwestie Israël-Palestijnen. Decennia wordt gesproken over vrede en veiligheid. De rek is er uit. Het geduld, ook van Washington, raakt op.

Dat wordt spannend. Volgende week houdt Obama in Caïro een belangrijke toespraak tot de islamitische wereld. De druk op Israël wordt publiekelijk opgevoerd: ontmantel nederzettingen en sloop nutteloze, 'pesterige' grensposten.

Obama is pro-Israël maar wil vlot gematigde krachten verbinden. Ook hier wil het nieuwe Washington de aloude, pragmatische rol van 'eerlijk bemiddelaar' in het Midden Oosten hernemen. Verstandig.

Pas op Nethanyahu! Achter de schermen in Washington klinkt beslist een ander, kritisch geluid.

 

Terug

 

Doorstart

 

General Motors beheerste ooit de wereldmarkt. Verkocht de helft van de Amerikaanse auto's. was actief in zowat ieder land. Een schoolvoorbeeld van succesvol ondernemen in de voorbije 'American Century'.

Economie en politiek hebben alles met elkaar te maken. Toen was Amerika nog een echte supermacht. Een imperium zonder gelijken. Maar de oliecrisis met dure benzine en de opkomst van andere automobieleconomieën deukten steeds meer het chroom van Pontiacs en Cadillacs, de slagschepen van GM.

Op politiek én economisch gebied geeft president Obama inmiddels de boodschap af dat zijn land de wereld niet meer echt kan domineren. G-8 werd al G-20. Unilateraal wordt multilateraal. Obama heeft in diverse toespraken verordonneerd dat de Verenigde Staten zo veel mogelijk bondgenoten en partners in de wereld moeten zoeken. De dollar, voorheen het symbolische ereteken van Amerikaanse voorspoed, staat onder druk. Wordt steeds minder waard.

Grenzen dus aan de macht van 'Uncle Sam'. De wielen onder die Amerikaanse Droom komen langzaam tot stilstand. En wie zit er achter het stuur? Obama!

Komende maand begint het bankroetproces van de eeuw. Miljoenen mensen over de hele wereld zullen maandenlang het nieuws blijven volgen. GM bankroet? Het einde van Amerika?

Nee. De Amerikaanse economie blijft de flexibelste en innovatiefste ter wereld. De beroemdste bankroetadvocaat, de briljante en spijkerharde 75-jarige Harvey Miller uit New York, zal onder 'chapter 11'-protectie GM uit zijn as doen herrijzen. Kleiner, slimmer en aanvankelijk met een overheidsaandeel van 70%.

Vooralsnog een overgangsperiode. Maar betere tijden zullen komen. GM zal nooit meer als een 'supermacht' de autowereld 'besturen'. Maar in laboratoria en op oefencircuits wordt al druk geëxperimenteerd met de nieuwe elektronische auto die absoluut een succes gaat worden. Ik heb er even in gereden. Het futuristisch uitziende hightech-beestje trekt sneller op dan de gewone sportauto. Maakt nauwelijks geluid. Rijdt honderden kilometers ver.

General Motors blijft net als de Verenigde Staten invloedrijk. Nee, nooit meer almachtig. Aangepast aan nieuwe omstandigheden. Een 'green' huis met zonnepanelen en een elektrische auto voor de deur. Dat wordt de nieuwe, groene Amerikaanse Droom. Eigenlijk een werelddroom in onze 'global village'.

 

Terug

 

Tuig

 

Afgelopen woensdagavond. Een televisiepareltje. Een Nederlands meisje van Marokkaanse afkomst zegt dat zij zich absoluut niet verantwoordelijk voelt voor Marokkaanse criminelen. Zij doet buurtwerk. Wil bussen met vrienden laten rijden naar Wilderiaanse gemeenten als Volendam. 'Kunnen ze zien dat wij normaal zijn.' Een lief koppie. Innemend.

De PVV-jongeman in de studio blijft kalm. 'Ik denk toch dat het beter is die bussen te sturen naar jullie Marokkaanse gemeenschap. Ga daarmee praten. Misschien luisteren ze naar jullie. Ze moeten verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen mensen.' Vriendelijke jongen.

Maar die twee praten wel volstrekt langs elkaar heen. In dit land zijn te weinig richtinggevende 'rolmodellen' voor jong en oud. Politiek en media zijn in de ban van angst en populisme. Weinig reflectie. Actie! Ook traditionele politici gebruiken steeds vaker woorden als 'schandalig'. 'Consensus' en 'compromis' zijn ouderwets. Media zijn wars van alles wat gematigd is. Dat is oude politiek. Saai ook.

In Nederland is weinig echt respect voor het individu. In de Verenigde Staten heeft iedere burger een onzichtbare privacycirkel om zich heen. Waag het niet die ongevraagd of ongepast te betreden. De gemiddelde Amerikaan zal een ander niet in een hokje stoppen. Niet generaliseren want ieder mens is een individu op zich.

In Amerika voltrekt zich geen multicultureel drama omdat in wezen iedere burger zich immigrant voelt of daaraan verwant is. Bij geboorte of aankomst krijg je die identiteit al mee.

Natuurlijk zijn er in Amerika ook extremisten die mensen beledigen om hun ras of geloof. Ze mogen zeggen wat ze willen op de Amerikaanse tv. Geert Wilders mag op FOX vrijuit praten. Maar als hij zou zeggen dat Mexicanen tuig van de richel zijn, wordt hij niet meer serieus genomen. Dan schend je de geheime codes van de Amerikaanse maatschappij.

Waar zijn in vredesnaam in Nederland de gematigde maatschappelijke leiders die hun verantwoordelijkheid nemen? Die zeggen dat je echte criminelen zwaar moet straffen maar dat je nooit individuen als collectief moet verdelgen.

Ik kom veel in Amerika. Steeds meer Amerikaanse vrienden zijn de verbazing voorbij. Nederland is niet langer het pragmatische, tolerante landje aan de Noordzee. Als het zo doorgaat zijn wij de eerste bananenrepubliek in Europa.

 

Terug

 

400 jaar

 

Wij stonden aan de wieg van 's werelds beroemdste stad: symbool van tolerantie en individualisme. Amerikaanse schoolboeken moeten herschreven worden omdat dit liberale gedachtegoed absoluut niet van de Britten afkomstig is maar van die eerste, voor die tijd vrije Hollanders. Nieuw Amsterdam was een smeltkroes van culturen.

Alle aanleiding dus voor een gezamenlijk feest, maar helaas heeft de Amerikaanse volksvertegenwoordiging nog steeds niet de 'The Hague Invasion Act' van net na 'nine eleven' ingetrokken. Een schande die de vreugde dreigt te verstoren. Nog voor de zomer moet het Congres deze blamage van tafel vegen.

Onze Maxime Verhagen heeft onlangs dezelfde boodschap in Washington afgegeven. Twee Congresleden zijn nu bezig een soort van 'feestresolutie' te ontwerpen om onze goede betrekkingen nog eens te onderstrepen.

Ik vertrouw daar niet op. De Nederlandse regering moet geen genoegen nemen met een slap epistel. In de Congresresolutie moet klip en klaar komen te staan dat de 'invasiewet' wordt ingetrokken en dus geen militaire middelen zullen worden ingezet bij arrestaties van Amerikaanse soldaten door het Internationale Strafhof in Den Haag.

President Obama werkt inmiddels constructief samen met dat hof. Dat blijkt uit de druk die de Amerikaanse regering samen met het Internationaal Strafhof uitoefent om president Basjir van Sudan te berechten. Diverse Obama-vertrouwelingen, zoals ambassadeur Susan Rice bij de Verenigde Naties, zijn uitgesproken pro Strafhof.

'Strafhof-angst' is in wezen een broodjeaapverhaal. Zelfs als de Verenigde Staten lid van het hof zouden zijn, ligt bij aanklachten vanwege de meest ernstige misdaden als genocide het primaat bij de eigen rechtspraak. Alleen al de mededeling dat de Amerikaanse overheid een onderzoek instelt, brengt een eventuele zaak onder Amerikaanse jurisdictie.

Nederland heeft een speciale relatie met de Verenigde Staten. Onze mannen en vrouwen zetten hun leven op het spel in landen als Afghanistan. Wij zijn de vierde investeerder in Amerika.

Als je een werkelijk diepgaande relatie met elkaar wilt hebben, moet je er beiden aan werken. 'I love New York', maar het Democratische Congres moet de 'Haagse' schande uitwissen.

 

Terug

 

MJ

 

Politieke supersterren als FDR en JFK bereikten met hun initialen de geschiedenisboeken. Maar nu heeft ook entertainmentster Michael Jackson die status. Een halfgod! Verlossser met een 'Heal the world'-boodschap. Gekruisigd door tegenstanders. Aanbeden door een enorme schare volgelingen. Uiteraard onsterfelijk.

Hij is inderdaad niet dood, zijn merk leeft voort. Op het grote witte doek zal hij net als Elvis met zijn begeleidingsband (en dansers) blijven acteren.

In werkelijkheid waren zijn succesfactoren wereldser. MJ werd een onweerstaanbaar, universeel icoon die zijn talenten als gewiekst zakenman uitbuitte. Had het geluk te kunnen scoren in een wereld van non-stop jongerentelevisie. Presenteerde zich als de ultieme wereldartiest met een onbedwingbare cocktail van allerlei muziekstijlen. Van de nachtclubs in Miami tot de transistorradio in Afrika. Miljoenen herkenden zich in hem. Hij was zwart maar werd steeds witter.

Zeker een 'buitengewoon artiest', zoals Obama hem opvallend nuchter omschreef. Niets minder, niets meer. Paste perfect bij de ik-generatie die anders dan de baby-boomers niet werd aangeraakt door de grote idealen van de jaren zestig. Weg met het moralisme! Jongeren in de late jaren zeventig en tachtig gingen op in plat consumentisme en 'stardom'.

Hun helden werden tot in het extreme geëxploiteerd als marketingproducten. Werden schathemelrijk. Gaven heel veel geld aan goede doelen. Dat weer wel. Praktische hulpverlening. Prima.

Nu het begrafenistumult verstomt, moet de conclusie zijn dat de dertigers- veertigers van toen MJ tot in hun graf zullen meedragen. Maar nieuwe idolen zullen opstaan voor de jeugd van nu.

Als late baby-boomer pinkte ik uiteindelijk ook een traantje weg. Maar ik ben verbaasd over zoveel aanbidding. Afgelopen maandag opende de New York Times met een groot artikel (plus foto) over een dame die de 'gouden' ticket had gewonnen. In de marge slechts een kort artikel over het beginakkoord tussen Rusland en de Verenigde Staten over kernwapenvermindering. Hoe bijzonder na de koude oorlogssfeer van de laatste jaren.

Maar dinsdagochtend in het NOS-journaal wel MJ, niet Obama, Medvedjev of Poetin. Ongelooflijk! Beetje mal ook. Dit gaat notabene over 'to be or not be' voor ons allen. Uiteindelijk is MJ maar één mens met een voor- en een achternaam. Net als u en ik.

 

Terug

 

Calimero

Wat is er toch met onze publieke opinie? Balkenende bezoekt als een van de eerste Europese regeringsleiders het Obama Huis en meteen treedt ons Calimero-complex weer in werking. Eeuwige relativist Maarten van Rossem waarschuwde onze MP smalend niet over de drempel te struikelen.

Alleen al als marketingstrategie is dit ongelooflijk stupide. Zo zet je de zestiende economie van de wereld en de vierde investeerder in de VS niet neer. Shame on you! Ons bedrijfsleven hoort tot de wereldtop met bijvoorbeeld de ING-groep en Shell. Onze Afghanistan-aanpak met nadruk op wederopbouw is nu hét model voor Amerika. Wat betreft vrede en recht is er geen land ter wereld dat in zo'n korte tijd zoveel internationale instellingen binnen z'n grenzen heeft gekregen.

Wie zichzelf in een gemondialiseerde 24 uureconomie met dus een voortdurende, moordende concurrentie zo kleineert, schaadt zichzelf. Iedere burger heeft z'n eigen verantwoordelijkheid tegen simplistische trends in te gaan. Opinieleiders in het bijzonder. Waar blijven de Paul Wittemans? In de studio en op de gemiddelde krantenpagina is wel erg veel plaats voor populisten.

En avond in avond uit worden we 'getrakteerd' op sentimentele 'Ik hou van Holland'- programma's. Heimwee naar de dorpse tijd van Swiebertje en Pipo. 'Er rijdt een ezelswagen al over berg en dal' zingen Nederlanders collectief in oranje trainingspak. Dronken van geluk en ... Heinekenbier.

Heineken is trouwens een 'wereldbedrijf'. Onze jeugd woont mentaal al niet meer in Nederland. Ze faceboeken, e-mailen en reizen over de hele wereld. Diploma's worden vlotjes geïnternationaliseerd. Nederland is nog steeds een soevereine staat maar de inwoners ervan kunnen alleen floreren als zij zoveel mogelijk internationaliseren. Daar past geen provinciaalse bekrompenheid bij. Zo wij iets zijn, zijn wij goed opgeleide en talen sprekende wereldburgers met respect voor andersdenkenden.

Ieder groot maatschappelijk probleem vergt een transnationale oplossing. Wij hebben elkaar dus nodig. Vanuit een gezond zelfvertrouwen kiezen wij voor een verstandige, pragmatische houding in het intermenselijke verkeer. Zo doe je zaken, zo ga je met mensen om. We moeten ons zelf niet naar beneden halen! Laat ons snakken naar nuance. Naar gematigde politici die desnoods wat saai zijn. Ik ben alle opwinding wel voorbij.

 

Terug

 

Chimerica

Ik sta op het Plein van de Hemelse Vrede. In de verte zie ik de brede avenue bij de Verboden Stad. Eigenlijk nog maar kort geleden wemelde het daar van in sjofele Mao-pakjes gestoken fietsers. Nu domineren Audi's, BMW's en dure Volkswagens. Op Wangfujingstraat, Beijings Fifth Avenue, zijn de mensen chiquer gekleed dan in New York en Amsterdam. Veel trotse ouders showen hun welvaartsprinsjes - één kind immers.

Harvardhistoricus Niall Ferguson sprak als eerste van 'Chimerica'. Beide landen vertegenwoordigen meer dan 30% van de wereldeconomie. Washington begrijpt dat de Chinese groei hoog moet blijven. Die economie is de peiler waarop de wereld, en dus ook de Amerikaanse economie, rust. Als die in elkaar stort...

Maar dat gebeurt niet. Er is nu 7,2% economische groei. De Chinese aandelenmarkt breekt alle records. In Beijing en Shanghai staan 20% van alle hijskranen in de wereld. Nog niet zo lang geleden had Beijing maar één hotel. Nu 2660.

Er komt steeds meer yin en yang tussen China en de VS. Ze vullen elkaar aan. Lijken ook steeds meer op elkaar. Amerikaans staatsingrijpen in de economie bevalt autoriteiten in dit land wel.

In China speelt de overheid nog steeds een belangrijke strategische rol in de economie. Familiewaarden en patriottisme zijn ook sterke Chinese trekken. In China is een enorme tegenstelling tussen stad en platteland.

Is het bij 'Uncle Sam' werkelijk zo fundamenteel anders? Kijk eens naar verpauperde plattelandsgebieden in het middenwesten en zuiden. De Verenigde Staten zijn ook een land met 47 miljoen onverzekerden.

Opvallend in Beijing en andere steden is dat helaas ook McDonalds en Kentucky Fried Chicken overal oprukken. Dat zijn de Amerikaanse symbolen voor Chinese jongeren, tot afgrijzen van de oudjes. 5000 jaar Chinese cultuur wordt steeds meer veramerikaniseerd.

In de reusachtige, super-de-luxe warenhuizen klinkt vandaag weer keiharde Michael Jackson-muziek. Ongelooflijk dat een land als China in zo'n korte tijd zo kan veranderen. Barack Obama won de Amerikaanse presidentsverkiezingen met een boodschap van 'change' maar de echte verandering vindt hier plaats.

Af en toe zie je de sjofele fietser nog wel eens maar die is in feite te vergelijken met de eenzame gek die het opneemt tegen het razende verkeer op Broadway. Beijing is adembenemend.

 

Terug

 

Mediscare

'Omaatje lief, blijf alstublieft heel lang bij ons. Net zo lang als u leeft', zong een Nederlandse volkszanger ooit liefkozend. Maar de Amerikaanse 'grandma' dreigt nu door Obama's doodseskaders, lees de genadeloze overheid, een vroegtijdige dood te sterven. Althans, zo luiden beschuldigingen van rabiaat-rechtse leiders van de Republikeinse partij als Sarah Palin en Rush Limbaugh.

In werkelijkheid willen progressieve Democraten aan de doodzieke bejaarde een vrijwillig, adviserend gesprek met een dokter over een eindbehandeling in een hospice vergoeden.

Achter deze krankzinnige aanvallen schuilt koele politieke calculatie. De Amerikaanse gezondheidszorg beslaat nu al een zesde deel van de economie. 'Uncle Sam' is doodziek. 47 miljoen Amerikanen zijn onverzekerd. Het rijkste land ter wereld heeft een hoge kindersterfte en een bar slechte gemiddelde kwaliteits-prijsverhouding. Als gezin ben je zo $ 10.000 per jaar kwijt aan een 'kale' verzekeringspolis.

Wie 65 wordt, zit financieel goed want dan kom je in het 'Medicare'-overheidsoverheidsprogramma waarin zowat alles betaald wordt. Bijna de helft van de Amerikaanse kiezers is vijftig plus en het land vergrijst snel.

Als Obama echt de gezondheidszorg wil hervormen moet hij dus wel bezuinigen op 'Medicare', bijvoorbeeld door meer aan preventie te doen en administratieve rompslomp tegen te gaan. En de belastingen van mensen die meer dan $ 250.000 per jaar verdienen wat te verhogen.

Het is voor Republikeinen dus politiek aantrekkelijk om oudjes bang te maken door op 'town hall meetings' moord en brand te schreeuwen. Conservatieve Democraten, de zogeheten 'Blue Dogs', hebben ook een broertje dood aan overheidsingrijpen en belastingverhoging.

Obama's populariteit is wat tanende maar hij scoort nog steeds een voldoende. Hij moet nu wel echt het initiatief naar zich toetrekken. Vertellen dat Amerika failliet gaat als nu niet wordt ingegrepen. Hij kan er nog steeds een compromis uitslepen. Misschien geen soort van staatsverzekering, maar als - naast bestaande verzekeringen - coöperaties van werknemers een betaalbare verzekering met uitgebreide dekking kunnen leveren is ook grote vooruitgang geboekt.

Obama neemt beslist risico's in zijn eerste jaar. Maar bovenal is het een kwestie van politiek fatsoen wanneer iedereen een goede basisverzekering heeft. Hulde!

 

Terug

 

New York

Sommige Amerikanen weten dat 'cookie' en 'snoopy' Amerikaanse woorden van Nederlandse afkomst zijn. Maar niemand lijkt te weten dat Nederland godsdienstig, politiek en economisch grote invloed op de Verenigde Staten heeft gehad.

Schande! De Amerikaanse schoolboeken moeten maar eens herschreven worden. Men pleegt daar je reinste geschiedvervalsing. De Britse erfenis, ja, die kennen ze wel.

Volgende week zijn Willem-Alexander en Maxima op de viering van 400 jaar New York. De Amerikaanse pers besteedt daar vast wel even aandacht aan. Mooie gelegenheid ons verhaal te vertellen.

In de Britse Amerikaanse kolonies werden andersgelovigen streng vervolgd. In Nieuw Nederland (met Nieuw Amsterdam op Zuid-Manhattan) mocht iedereen z'n eigen geloof uitoefenen. Uniek voor die tijd. De grote Leidse rechtsgeleerde Adriaen van der Donck heeft dit uitgebreid in Nieuw Amsterdam op schrift gesteld.

Toen de Britten het gezag overnamen hebben de Nederlanders met succes bewerkstelligd dat godsdienstvrijheid behouden bleef. Later hebben New Yorkse politici deze Nederlandse erfenis zelfs in de Amerikaanse grondwet geplant. Van der Donck is dus net als Thomas Jefferson een van de Founding Fathers van Amerika.

Hij heeft ook bereikt dat er een eerste vertegenwoordigend lichaam kwam. 'Geen belasting (aan het bestuur van Nieuw Nederland) zonder vertegenwoordiging !' Amerikanen namen later ook dit credo bij hun revolutie tegen het Britse gezag over.

Nieuw Amsterdam was geen Utopia maar een keiharde handels- en vestigingskolonie. Wie daar woonde nam grote risico's. Vrijwel iedereen had met de succesvolle handel in bevervellen te maken. De kolonie stond onder gezag van de West-Indische Compagnie. Je kon een scheepsaandeel kopen waardoor risico's werden gespreid. ' Big Business'!

Nieuw Amsterdam was een bijzondere ' melting pot' van tientallen culturen. Hartje Amsterdam of New York, ze lijken op elkaar. Je kunt nog steeds heerlijk dwalen door ' Nederlandse' straten als Pearl en Nassau Street. Het getik van Stuyvesants houten poot is al lang verstomd. Maar toch, verleden en heden liggen dicht bij elkaar. Nederland zit in het DNA van Amerika. Eigenlijk logisch dat 90% van de Nederlanders gestemd zou hebben op Obama, representant van toch vooral dat 'Nederlandse' Amerika.

 

Terug

 

Grote Geert

 

Vrijwel iedere dag sterven Amerikaanse jongens en meisjes op het slagveld in Afghanistan. Primair doel? Vernietiging van radicaalislamitische Taliban- en Al Qaida-strijders, zoals president Obama het zelf zegt.

Ik begrijp dus niet wat Geert Wilders precies bedoelt met zijn 'zoete islamitische broodjes bakken'-kritiek op de Amerikaanse president.

In zijn gematigde 'Blauwe Moskee'-toespraak in Istanbul heeft Obama gezegd dat meer dan 99% van de moslims gematigd zijn. Als dat niet waar zou zijn, lopen er dus vele miljoenen potentiële terroristen rond en zou het aanslagen moeten regenen. Dag in, dag uit. Onzin dus!

Een tijdje geleden bezocht ik de Arabische hoofdstad van Amerika, Dearborn bij Detroit. Een oase van gematigdheid. Zelfs kort na '11 september' waren er dankzij uitstekende onderlinge relaties tussen de diverse geloofsgroepen geen spanningen. De burgemeester vertelde mij dat het draait om bruggen slaan tussen mensen. 'De CIA spoort terroristen op. Daar heb ik als politicus niets mee te maken.'

Toegegeven, de VS is per definitie een immigrantenland waar Arabische Amerikanen inmiddels hun middenklasse hebben. Amerikanen zijn ons in de tijd vooruit. Er is zoveel respect voor de islam dat bijvoorbeeld op het vliegveld van Kansas City een apart bad is aangelegd voor een islamitisch reinigingsritueel. Met name voor de vele 'buitenlandse' taxichauffeurs die frequente gasten zijn. Uiteindelijk ook goed voor alle islamitische reizigers, dus de business. Hoofddoekjes of keppeltjes? Daar maakt al helemaal niemand zich druk over.

Amerika is vanuit diversiteitperspectief een gidsland. Dat moet ons inspireren. Niet bang zijn Haagse politici! Lanceer constructieve voorstellen. Geen destructieve oorlogstaal. Wilders' Obama-woede kan ook nauwelijks worden verklaard uit de eis van Obama om zo snel mogelijk tot een Palestijnse, dus vooral islamitische staat te komen. De veiligheid van de staat Israël blijft immers gegarandeerd.

Grote Geert, ik probeer u te begrijpen. Vanmiddag ben ik dagvoorzitter van een conferentie waar generaal David Petraeus spreekt die verantwoordelijk was voor stabiliteit in Irak. Steunt Obama's aanpak. Heeft zich nadrukkelijk beziggehouden met de islam. Zal ik vragen of u eens met hem mag debatteren over deze materie? Mensen zeggen dat u zoiets uit de weg gaat. Dat kan toch niet waar zijn?!

 

Terug

 

Afghanistan

Obama en Nederland op een kruispunt. In Afghanistan. Nu het geweld van Al Qaida toeneemt, slaat de twijfel toe. In de VS maar ook in Nederland. Wordt het een tweede Vietnam? Een bodemloze put waarin geld en menskracht verdwijnt?

Politici zoals Joe Biden beginnen te twijfelen nu de helft van de Amerikanen tegen een verdere troepenopbouw is. Zij kiezen voor een beperkte contraterrorismestrategie die zich vooral richt op het louter vernietigen van terroristen door speciale gevechtseenheden. Wederopbouw moeten de Afghanen vooral zelf maar doen.

Topmilitairen als Petraeus en McChrystal weten gelukkig wat moet gebeuren. Uitgangspunt is dat veel Afghanen de Taliban en Al Qaida haten. Hun boodschap? Stuur tienduizenden extra militairen om burgers te beveiligen en begin zo snel mogelijk, naar Hollands model, aan wederopbouw. Scholen en ziekenhuizen bouwen. Vertrouwen winnen. Good governance implementeren!

Ik hoop en verwacht dat Obama kiest voor die brede aanpak. De wereld, en zeker die regio, is geen Fantasyland. Feit is dat Al Qaida nucleaire wapens wil bemachtigen om de moeder van alle aanslagen te plegen. In New York of bij ons in de voortuin. Als Afghanistan en nucleair Pakistan verder destabiliseren ontstaat een vrijhaven voor terrorisme.

Uiteindelijk heeft ieder land z'n eigen verantwoordelijkheid. Anders dan de Irak-oorlog kan de Afghanistan-oorlog binnen het internationaal recht geplaatst worden. Al Qaida en indirect de Taliban hebben de verantwoordelijkheid voor de 11 septemberterreur opgeëist. Het is een gelegitimeerde zelfverdedigingsoorlog tegen internationale terrorisme.

Als Obama voor 'onze' brede strategie kiest, moeten onze politici hem steunen. In Vietnam steunden Amerikaanse soldaten een corrupt Zuid-Vietnamees bewind. In Afghanistan vechten militairen ten diepste voor de vrijheid van ons allemaal.

Afghanistan heeft als bijnaam 'de begraafplaats van grote rijken.' Het ouderwetse Russische leger ging ten onder tegen zowat de gehele Afghaanse bevolking. Wat een verschil met nu. Amerikanen zijn al geoefend in de succesvolle implementatie van de Petraeus-aanpak in Irak. In Afghanistan opereert een internationale coalitie tegen in wezen een handvol strijders die zich verschansen onder de bevolking. Volstrekt onbegrijpelijk en moreel verwerpelijk als Nederland het belangrijke werk in Afghanistan niet voortzet.

 

In Amerika kon je meteen 'Nobel-joke' t-shirts kopen. Fox-News oordeelde dat de 'do-nothing' president zo'n linkse prijs uit Europa als enige concrete 'triomf' mag beschouwen.

Bekrompen en onjuist. De Nobelprijs is de laatste decennia steeds meer geëvolueerd tot een aanmoedigingsprijs. Willy Brandt en Michael Gorbatsjov kregen de prijs nog voordat hun Ostpolitiek en perestrojka waren geïmplementeerd.

Onder Obama waait een andere wind over de wereld. Nog maar relatief kort geleden presenteerde Bush Amerika als het nieuwe Romeinse Rijk. 'Je bent voor ons of tegen ons'.

Obama heeft de moed om te zeggen dat vrijwel ieder groot maatschappelijk probleem, waar dan ook, een grensoverschrijdende oplossing vergt. Als pragmatische president laat hij zien dat hij wél past bij een 'global village' met in iedere straat een andere religie en etniciteit.

Concrete stappen van Obama? Na jarenlange verwaarlozing eindelijk actieve diplomatie in het Midden Oosten, de sluiting van de Guantanamo Bay-gevangenis op termijn, verbetering van de relatie met Rusland (geen anti-rakettenschild aan Ruslands grenzen, wel een kernwapenakkoord in december), normalisering op gang brengen met Cuba en een nieuwe strategie voor Afghanistan en Pakistan.

Wat mij betreft had het Nobelprijscomité ook nog als argument het economische en financiële hulpprogramma van Obama genoemd. Dat draagt bij aan de stabiliteit van internationale verhoudingen en uiteindelijk ook wereldvrede. Een jaar geleden stond Amerika, en dus de wereld, aan de rand van de afgrond. Met zijn stoutmoedige en ongekend omvangrijke overheidsingrijpen wist Obama dat hij onmiddellijk het etiket 'socialist' opgeplakt zou krijgen. Hij trok zich er niets van aan. Toen de economie bijna totaal dreigde stil te vallen nam hij zijn verantwoordelijkheid.

Volgens de meeste economen is de recessie voorbij. De grote banken hebben een fundament. Deze week werd voor het eerst weer de Dow Jones 10.000 puntengrens bereikt.

Vooral door Obama's optreden is internationale samenwerking weer 'hot' of misschien wel 'cool' geworden. Opeens hebben we geen G7 maar een G20. Wie in zo'n korte tijd al zoveel kan veranderen heeft de prijs meer dan verdiend. Maar de president kan het uiteraard niet alleen. Zijn Nobelprijs is vooral een 'wake-up call' voor de wereld. Oslo bedankt.

Woensdag is het een jaar geleden dat 'change' over Amerika kwam. Ik was er bij in dat donkere park in Chicago waar honderdduizenden samenstroomden. Laat op de avond kwam het verlossende 'breaking news': Obama!!! De mensenmassa veerde op, werd omhoog getild. Seconden lang. Overal vreugdetranen. Wildvreemden omhelsden elkaar. 'Happy Days are here again' stond op een spandoek toen deze 'anti-Bush' zijn overwinningstoespraak voor onze ogen uitsprak.

Inmiddels is Amerika uit die roes ontwaakt. De werkelijkheid is weerbarstig. Besturen is anders dan campagne voeren. Op een groot thema als de hervorming van de gezondheidszorg is geen vooruitgang geboekt. In de Senaat is een patstelling ontstaan. Progressieve Democraten willen naast de bestaande particuliere ziekteverzekeringen een staatsverzekering. Maar conservatieve Democraten en Republikeinen zijn daartegen. Obstructietechnieken, zoals een filibuster ('oneindig' lange protesttoespraken), kunnen worden gestopt door een meerderheid van 60 van de 100 leden en die hebben de 'liberals' niet. De populariteit van Obama is tanende nu een doorbraak uitblijft. Mensen zijn ongeduldig onder een president die zoveel verandering predikte.

Maar geduld en timing zijn belangrijk in de politiek. Kiezerssentiment kan zo weer omslaan. Achter de schermen wordt momenteel gewerkt aan een compromis waarbij individuele staten onder die publieke optie uit kunnen. Flexibele wetgeving waarbij miljoenen arme(re) Amerikanen een verzekering krijgen. Dat zal worden beschouwd als een absolute triomf voor Obama.

Onzin om hem nu al af te schrijven. Ook niet fair, want hij regeert in de meest complexe omstandigheden sinds Franklin Roosevelt. Een financieel-economische crisis en een achtjarige oorlog in Afghanistan. Obama's intenties zijn goed. Hij geeft aan dat de VS-macht niet onbeperkt is. Vraagt de internationale gemeenschap uitdrukkelijk om hulp zodat Afghanistan-Pakistan niet nog langer een vrijhaven voor terroristen is van waaruit aanslagen worden geregisseerd.

Anders dan Bush vertoont Obama overduidelijk multilaterale reflexen. Hij wil zelfs meer samenwerken met het Haagse Strafhof. Onder hem waait een meer vriendelijke wereld over de wereld. Een jaar sinds zijn verkiezing is de betovering voorbij. Maar ik geef hem een ruime voldoende. Zeg maar een zeven.

Milieu? Een congres? Geitenwollen sokken? Die tijd is geweest. Woensdag mocht ik over de Verenigde Staten vertellen op het grootste duurzaamheidcongres van Nederland. Al weken tevoren 'uitverkocht'. Duurzaamheid is 'hot'.

Makkelijk om Amerika in het verdomhoekje te plaatsen. Nederlanders kijken vaak naar de president. Welnu, het is de vraag of Obama de milieutop in Kopenhagen bezoekt. Hij komt alleen als een echte deal mogelijk is. Obama belooft de schadelijke CO2-uitstoot binnen enkele decennia met 80% te verlagen. Helaas heeft hij een strakke tegenwind van conservatieven in het Congres.

Foei Amerika. Maar dan zien we de heuse groene revolutie over het hoofd die in veel Amerikaanse steden woedt. Neem Pittsburgh. Vanwege extreme lucht- en watervervuiling door de kolenmijnen en de staalindustrie was het een hel op aarde. Nu echt een wonderschone stad en decor van een groene gebouwenexplosie. Het nieuwe congrescentrum is van gerecycled materiaal. Overal glazen muren voor vergaderen met gratis daglicht.

Ook steden als Portland en Chicago timmeren aan de weg. Burgemeester Daley van de 'windy city' plantte bijna 1 miljoen bomen. In zijn groene kruistocht heeft hij middels publiekprivate samenwerking een grootschalige duurzaamheidbusiness uit de grond gestampt.

Steeds meer Amerikanen nemen hun verantwoordelijkheid. Veertig procent van de consumenten zegt regelmatig producten te kopen van ecologisch verantwoorde bedrijven.

Amerikanen blijven optimisten. 'Celebrating environment' is de slogan van een snelgroeiend miljoenenleger. We moeten vooral naar die Amerikanen kijken. Grassrootsbewegingen, bedrijven, overheden. Ze pakken hun kansen. Ieder jaar een prikkelende ranglijst van de meest groene steden. Hadden wij dat maar. Breaking News: Veendam haalt Appingedam in. Staat in de top tien!

Burgemeesters vertegenwoordigen bij uitstek iedereen in de stad. Zij kunnen veranderingen aan de basis initiëren. Cohen, Abouteleb en Van Aartsen hebben een voorbeeldfunctie. Mijn Haagse burgemeester fietst vrijwel dagelijks door de stad. Maar kies vooral voor een grootse holistische aanpak met burgers, ngo's en het bedrijfsleven. Geen nieuwe milieubureaucratie maar een geïntegreerde aanpak. Breng 'green' naar 'mainstream'. 'Green is fun'. Ik geloof in die positieve Amerikaanse aanpak.

Gisteren was ik panellid op een symposium van de Nederlandsche Bank. Over verschuivende verhoudingen in de wereld. Met minister Koenders, bankpresident Wellink en Philipscommissaris Baan. Fascinerend.

Ik vraag om de Verenigde Staten niet te onderschatten en landen als China en India niet te overschatten. Natuurlijk, de VS zijn niet meer de stralende stad op een heuvel. Wij leven in een overgangstijd waarin Amerika nog wel initieert maar niet meer heerst op alle fronten. In Irak en Afghanistan liep het tegen grenzen aan. Een voorbeeld van 'overstretch' waar alle grote rijken aan ten onder zijn gegaan.

Maar ik betwijfel of die rijken en landen als actoren uiteindelijk nog wel zo dominant zijn in onze 'global village'. G-20, IMF en NAVO zijn steeds meer de bepalende gremia. Grote maatschappelijke problemen zoals milieuverontreiniging, internationaal terrorisme en financiële herstructurering vereisen internationale samenwerking. Landen zijn veel meer dan vroeger tot elkaar veroordeeld. Echt verstrengeld.

Staten gaan steeds meer op in grotere entiteiten. Neem EU- en NAVO-lid Nederland. Die NAVO wordt steeds meer een 'global NATO'. Wat uiteindelijk te midden van die globaliserende wereld overblijft zijn restanten van lokale cultuur.

Vooralsnog leven we in een overgangstijd waarin het land Amerika nog steeds voorsprong heeft op andere landen. Neem de economie. Zij is de onbetwiste leider op het terrein van de mondiale nanotechnologie en biotechniek. De echte 'computerscience' topopleidingen zijn Amerikaans. Kennis, met Harvard en M.I.T. voorop, is Amerika's beste industrie. Productie van goederen vindt steeds meer in Azië plaats maar design, marketing en distributie worden beheerst door Amerikanen. Ze zijn dynamisch, hebben een positieve 'can do'-mentaliteit. Waar elders, ook in China, sterke vergrijzing zal optreden, krijgen de VS als bakermat van diversiteit en magneet voor vluchtelingen er tientallen miljoenen talentvolle, jonge en hard werkende immigranten bij.

Deze economische kracht wordt nog steeds vertaald in politieke en militaire macht. Zeker, het almachtige Amerikaanse 'empire' bestaat niet meer. Hoopvol is dat juist de VS inmiddels een president hebben die pragmatisch opereert. Vergeleken met andere wereldleiders is Obama een voorbeeld van innovatief en grensoverschrijdend denken. Gebeurt toch weer in Amerika.

Kom net terug uit Amerika. Washington is sprookjesachtig verlicht. Kerstmis begint daar al vroeg. Wel wat bezuinigingen. In plaats van miljoenen kerstkaarten, dit jaar 'slechts' honderdduizenden. Amerika zucht nog steeds onder de economische crisis en de oorlog. Maar de eerste economische tekenen van herstel zijn er. En oorlogspresident? Obama reisde gisteren als een 'vredesvorst' naar Oslo om de prijs der prijzen op te halen. Hij die dertigduizend extra soldaten stuurt. Ik ben geen pacifist. Achter vrijwel iedere grote aanslag de laatste jaren zat Al Qaida. Moet worden uitgeschakeld. Afghanistan stabiliseren, en uiteraard ook Pakistan, is in ons aller belang. Wie niet ziet dat onder Obama een andere wind waait is stekeblind. In tien maanden tijd heeft Obama Amerika's koers verlegd. Zie hier het eindejaarslijstje van deze multilaterale pragmaticus:

1. Stuurde onmiddellijk een gezant naar het Midden-Oosten.

2. Erkende het recht van Israël om in vrede en veiligheid te leven maar noemt nieuwe nederzettingen in bezette gebieden illegaal.

3. Onderhandelt wél met vijanden als Iran en Syrië

4. Zette een streep door het anti-rakettenschild in Oost-Europa.

5. Schafte 'torture light' af als ondervragingstechniek voor gevangenen.

6. Sluit Guantanamo Bay.

7. Gebruikt niet meer de slogan 'War on Terror'.

8. Heft reisrestricties Cuba op.

9. Werkt met het Internationaal Strafhof samen inzake Soedan.

10. Durft in Kopenhagen een 17% reductie van CO2-uitstoot voor te stellen terwijl de Senaat er nog niet eens over gestemd heeft.

Toegegeven, het zijn vaak nog maar aanzetten maar deze punten staan allemaal op ons Europese wensenlijstje. Wij delen dezelfde basiswaarden en belangen voor wat betreft de stabilisering van conflictgebieden. Obama heeft de Nobelprijs zeker verdiend. Geen president in onze tijd heeft zoveel schier onoplosbare problemen tegelijk op z'n bordje gekregen. En Afghanistan? Het wordt de hoogste tijd dat egocentrische, provinciaalse politici in Nederland hun solidariteit verklaren aan een president die notabene het Hollandse model hanteert. Soldaten kunnen wel degelijk vredessoldaten zijn. Geldt zeker ook voor onze militairen. Geef mij maar de verstandige Obama in plaats van hypocriete Haagse politici. Vrede wordt niet bereikt door lafaards.